İngilizce Kelime Ezberleme Yöntemleri: Kalıcı Öğrenme Planı

İngilizce kelimeyi hızlıca Türkçeye eşleştirip bir listeye eklemek başlangıç için kolaydır; fakat o kelimeyi dinlerken tanımak veya konuşurken hatırlamak ayrı pratik ister. Bir sözcüğü kısa bir cümlede gör, telaffuzunu dinle, anlamını bağlamdan düşün ve birkaç gün sonra notuna bakmadan hatırlamayı dene.

British Council'ın A1–A2 kelime alıştırmaları konuya göre örnek ve etkinlikler sunar. Kaynak, kelimeyi bağlamıyla görmek için iyi bir başlangıç olabilir. Aşağıdaki sistem ise belirli bir araştırma sonucu garantisi değil, kelime tekrarını günlük çalışmana yerleştiren pratik bir öneridir.

Karşına çıkan her bilinmeyen kelimeyi deftere geçirme. Şu üç soruyu sor: Bu sözcük çalıştığım konuda sık geçiyor mu? Metnin veya konuşmanın ana fikrini anlamamı etkiliyor mu? Kendi hayatımla ilgili bir cümlede kullanabilir miyim? Cevapların çoğu hayırsa kelimeyi şimdilik bırakabilirsin.

Başlangıç öğrencisi için günlük yaşamına yakın kelimeler daha kullanışlıdır. Örneğin rutin konusu çalışıyorsan wake up, leave, arrive gibi fiiller seç. Yalnızca tek bir Türkçe karşılık yazmak yerine “I leave home at eight.” (Evden sekizde çıkarım.) örneğini kaydet. Leave sözcüğünün bağlamdaki kullanımı, sözlükteki tüm anlamları ezberlemeye çalışmaktan daha yararlıdır.

Kelimenin türünü ve birlikte kullanıldığı ifadeyi de not et. make a decision (karar vermek) ifadesindeki make, Türkçedeki “yapmak” karşılığından ibaret değildir. Her sözcüğün uzun sözlük maddesini kopyalama; bu hafta ihtiyacın olan tek kullanımı seç.

Kısa bir kart veya not şu parçaları içerebilir: İngilizce kelime, bağlamdaki Türkçe anlam, kelimenin geçtiği kısa örnek, ses kaydı veya telaffuz bağlantısı ve senin yazdığın bir cümle. Bu alanların hepsini doldurmak zor geliyorsa önce kelime ve örnek cümleyle başla; gereksiz ayrıntı yüzünden çalışmayı erteleme.

Örneğin “quiet — sessiz” için kaynakta “The library is quiet in the morning.” (Kütüphane sabahları sessizdir.) cümlesini gördün. Kendi cümlen “My street is quiet at night.” (Sokağım geceleri sakindir.) olabilir. Ertesi gün Türkçe ipucuna bakıp quiet sözcüğünü hatırlamaya çalış; sonra İngilizce cümleyi de yeni baştan kur.

İsimlerde tekil-çoğul veya sayılabilirlik gibi bilgileri yalnız gerektiğinde ekle. Fiillerde önemli düzensiz biçimleri, sıfatlarda doğal karşıtını ya da yaygın birlikteliği not edebilirsin. Her yeni kelimeye bütün bu bilgileri yazmak zorunda değilsin; amaç kullanıma yarayan ipucunu saklamak.

Yeni kelimeyi aynı oturumda art arda on kez okumak, onu daha sonra kendiliğinden hatırlayacağını göstermez. Notu kapatıp anlamı veya cümleyi kendin çağırmayı dene. Zorlandığında cevaba bak, sonra biraz zaman geçince yeniden dene. Böylece tekrar, tanıdık görünene bakmaktan küçük bir hatırlama sınamasına dönüşür.

Örnek bir tekrar aralığı aynı gün, ertesi gün, üç gün sonra ve bir hafta sonra olabilir. Bu, herkes için en iyi olduğu kanıtlanmış sabit bir formül değildir; kendi programına uyarlayabileceğin basit bir başlangıçtır. Kolay hatırladığın kelimelerde arayı aç, zorlandıklarına daha erken dön. Hatırlayamadığında kartı silmek yerine örneğini sadeleştir veya yeni bir bağlam bul.

Kart kullanıyorsan yalnızca İngilizce yüzü görüp Türkçesini okumakla yetinme. Bir turda Türkçe ipucundan İngilizceyi hatırla; başka bir turda İngilizce cümleyi okuyup anlamı ve kullanımı açıkla. Tanımak ile yardımsız üretmek farklıdır. İkisini de zaman zaman kontrol et.

Bir konu seç: ev, iş, okul veya günlük rutin. İlk gün beş ila sekiz kullanışlı kelime bul; her biri için kısa bir örnek oku veya dinle. Ertesi gün notları kapatıp hatırladıklarını yaz; sonra cevapla karşılaştır. Üçüncü gün kelimelerden üçünü kullanarak kendi günlük yaşamınla ilgili cümle kur. Dördüncü gün kısa bir dinleme veya okumada bu kelimeleri ara.

Beşinci gün cümlelerini sesli söyle veya kısa bir paragraf yaz. Altıncı gün yalnızca zorlandığın kelimeleri yeniden çalış. Yedinci gün yeni bir örnekte kelimeleri kullanmayı dene; ilk listedeki karşılıkları hatırlamakla sınırlı kalma. Örneğin bus, early ve arrive sözcüklerini ayrı ayrı saymak yerine “I arrive early because I take the first bus.” (İlk otobüse bindiğim için erken varıyorum.) cümlesini oluştur.

Kelimeleri cümlede kullanamıyorsan günlük yeni sözcük sayısını azalt. On kelimeyi birkaç gün sonra hatırlamak ve kullanmak, yüz kelimeyi bir kez okuyup unutmuş olmaktan daha işe yarar bir hedef olabilir; bu karşılaştırma sabit bir sayı vaadi değil, hatırlama kalitesine öncelik verme önerisidir.

Bir kelimeyi unutman, yeteneksiz veya disiplinsiz olduğunu göstermez. Tek bir karşılığı ezberlemiş ama cümle içinde hiç kullanmamış olabilirsin; telaffuzunu duymadığın için konuşmada tanımayabilirsin; tekrarlar çok seyrek kalmış olabilir. Hatanın türünü bul ve yöntemi ona göre ayarla.

Bir haftalık notlarını gözden geçir: hangilerini görünce tanıyorsun ama söyleyemiyorsun? Hangilerini yazabiliyor ama dinlemede kaçırıyorsun? Birinci grupta yardımsız cümle kur; ikinci grupta telaffuz ve kısa dinleme ekle. Benzer görünen sözcükleri karşılaştırırken her birine ayrı örnek ver. İhtiyaç olmayan bir kelimeyi listeden çıkarmak da düzenin parçasıdır.

Çalışma planını yeni kaynaklarla sürekli sıfırlama. Aynı kelimeleri birkaç bağlamda görüp üretmek, kelime uygulamasını değiştirerek yeniden başlamak zorunda kalmadan gelişimini gösterebilir.